NhaTrang thành-phố quê tôi

                                                           Trần-Đăng-Độ K18

NHATRANG QUÊ TÔI

Biển Nhatrang lúc nào cũng trong xanh ,mặt biển lúc nào cũng êm đềm với những đợt sóng lăn tăn nhấp nhô vừa đủ để tôi nằm dài thả trôi bập bềnh theo sóng nước, mắt nhìn cả bầu trời bao la mênh mông xanh thẩm – mong mênh như mộng ước của tuổi hai mươi . Những cơn gió  nhẹ vừa đủ để nâng đôi cánh dài của đàn chim hải âu đang bay lượn trên bầu trời xanh , thĩnh thoảng lao thẳng xuống nước để bắt mồi ...

. Những ngày trước tết con đường mòn dọc theo triền núi từ bên nay chùa Hãi- Đức trèo dốc ngược lên chân Phật đài đã bao năm lưu gót chân của tôi với vài người tình sánh vai nhau đi trong đêm .Trên đỉnh  đồi cao tại đây tượng Phật đang ngồi tọa thiền mặt hướng ra biển đông. Từ ngoài khơi tàu bè qua lại đều thấy rõ tượng Phật trắng xóa trên nền trời trong xanh .Tiếng Đại hồng chung ngân nga vang xa đến năm sáu cây số vào những buổi sáng tinh sương  

Thời thơ ấu tôi thường ngước nhìn giờ của bốn cái đồng hồ to qúa cở trên đỉnh tháp chuông của ngôi nhà thờ Núi, hai cây kim chỉ giờ và phút sao mà  dài ngoằn –không chừng nó còn dài hơn cả cây đòn gánh để gánh lúa ở làng tôi ..Ngôi nhà thờ đá này mặt trông thẳng xuống con đường Bá-Đa-Lộc chạy dài ra biển không qúa hai cây số .Ngôi trường trung-học Võ-Tánh nằm trên con đường này . Những ngày biển động vì mưa gió,tiếng sóng âm vang dội vào lớp học để ru ngủ những tâm hồn non dại đang ngóng cổ nghe lời giảng dạy của thầy cô…nhất là những môn học mới lạ : như lượng-gíac với những công-thức khó nhớ ,vật-lý với những định-luật chỉ mới được nghe lần đầu ,Việt-văn những bải thơ Kiều của nguyễn-Du ,những tư-tưởng mới lạ của Tự lực văn đoàn nào Đoạn-Tuyệt ,nào Hồn bướm mơ tiên …lời thầy giảng êm như gió ,nhẹ như mây đã đưa hồn chúng tôi mơ về miền đất hứa...Mơ một mối tình như Dũng và Loan trong Đoạn-Tuyệt …ngoài kia tiếng sóng vổ vào bờ vẫn âm vang bất tận .Nhớ những đêm trên thác Ba Hồ ,suối Tiên, thầy trò ca hát bên ngọn lửa trại cháy bập bùng giửa rừng khuya vào những ngày sắp cuối niên học .

      Cố quên mật khu Hòn Hèo ,Hòn Dữ…căn cứ địa của phía bên kia đang ngày đêm dội đại-bác vào thôn xóm ;nơi đây có miếu thờ của Thiên-Y Thánh Mẫu ANA lúc thiếu thời .Những ngày Nha thành còn bình yên của những năm 1956-1960 ,nhiều cô đòi bạn tình của mình đưa lên đây để thề non hẹn biển ,yêu nhau đến bạc đầu ,mai kia dù trắc trở cũng vẫn bền lòng nhớ đến em…

 Tháp Bà cách Nhatrang một cây số trên đường quốc-lộ về hướng bắc là nơi người Chàm thờ bà khi bà đã tu thành chánh qủa . Tục truyền : ngày xưa từ thời Chiêm Quốc ,cách Nhatrang hơn mười cây số về hướng Tây, tại thôn Đại-Điền có cặp tiều phu dựng liều làm rẫy trong núi .Ngày ngày trồng dưa đốn củi để độ nhật .Bất chợt vào một năm mưa gió thuận hòa ,dưa được mùa sai trái .Vào một đêm trăng thanh vắng ,ông Tiều chợt thức giất nửa đêm ,vì ông nghe trong khu rẩy dưa có tiếng hát lạ bay vào trong căn liều của vợ chồng ông đang ngủ .Lòng hiếu kỳ ông vội ra rình xem .Dưới ánh trăng lung-linh, một cô bé nhỏ nhắn đang nhảy múa ca hát trong xiêm-y tha-thướt rồi đùa giởn với những trái dưa to mới lớn .Nghe tiếng động cô bé tức thì biến mất vào đám dưa .Lòng thấp thỏm lo âu , ông ta cố rình lại để bắt cho được 

Sau đó không lâu cô bé đã bị ông Tiều tóm được đem về nuôi .Cô bé càng lớn càng xinh đẹp ,sống chuổi ngày hiu-hắt giửa rừng núi hoang-vu .Một ngày cô hú mây gọi gió tụ về đen kín cả bầu trời rừng núi , mưa gió sập trời lở đất , gổ trên nguồn trôi xuống ầm-ầm …cô bé nhập thân vào gổ trôi băng băng ra biển đông để rồi cuối cùng tấp vào một bải biển bên Tàu. Dân chúng thấy khúc gổ lạ ,bèn hè nhau kéo lên bờ ,nhưng lạ thay khúc gổ không thể nào nhúc nhích xê dịch đi đâu được .Ngày tháng tin lạ bay đến hoàng-thành. Hoàng-tử nghe tin nên thân chinh đến đó xem ,nhưng lạ thay bao nhiêu trai tráng trong làng hè nhau kéo vào bờ mà không có kết qủa , đằng này Hoàng-tử chỉ một tay xốc nhẹ để trên vai đem vào bờ trước kinh-ngạc của thần dân.

   Hoàng-tử thay vua cha trị vì thiên hạ và phong cho nàng làm hoàng-hậu để rồi sanh cho nhà vua một thái-tử thật kháu-khỉnh .Cuộc tình nào cháy mãi rồi cũng nguội .Nơi xứ lạ quê người dầu cho chăn ấm nệm êm của bậc vua chúa ,lòng nào lại chẳng có ngày tháng mòn mỏi nhớ quê .Lại một ngày bà ta  hóa phép mưa gió ngập trời để rồi cũng nhập thân vào khúc gổ  cũ trôi băng băng ra biển đông trở về cố quốc.Nơi quê nhà ,Bà rũ lòng trần, trở về với bản chất Tiên để tu luyên trên ngọn núi Hòn Dữ cao ngất đến trời xanh quanh năm mây phủ trắng .

Năm tháng biệt mù ,con nhớ mẹ ,chồng nhớ vợ ,nhà vua dong buồm ,xua quân về phương nam tìm vợ . Được

tin ANA Thánh-mẫu rung-đông tưởng chừng như khó dứt được hồng trần ,công phu tu luyện tưởng như

thành tro bụi ; mặc dầu ruột đau như cắt ,bà nhắm mắt làm phép hú mây gọi gío muôn phương đẩy bạt đoàn
tàu-thuyền của nhà vua ra khơi .Biết vợ mình một lòng muốn đoạn tình ,nhà vua không cầm nổi cơn giận dữ ,vung tay đánh sập cả núi đá ,miệng kêu hét tên bà .Núi sập đá chồng chất ngút ngàn trên bải biển ,dấu tích đó còn lưu lại đến ngày nay mà người dân địa-phương gọi là Hòn-Chồng và phiến đá lớn nằm chênh vênh trên cao còn hằn sâu dấu ấn của bàn tay nhà vua .

      Quê ngoại tôi ở Phú-Khánh , quận Diên-Khánh cách Nhatrang khoảng mươi cây số .Những ngày hè oai bức, tôi thường về thăm ngoại ;vào những đêm trăng, tôi và ngoại thường ngủ trước hiên nhà để nghe bà thủ-thỉ kể chuyện xưa .Trong đêm khuya thanh vắng,dưới bầu trời trăng sao mờ ảo ,nhiều lần tôi đã chứng kiến thấy rõ ràng một khối lửa to bằng cái nia phơi lúa đường kính có thể đến hai thước có đuôi dài ,xung quanh khối lửa có tua tà sáng xanh ngắc thấy mà rợn tóc gáy , đang bay tà tà cao khoảng trên đọt cây câu từ Hòn-Dữ bên Đại-Điền bay hướng vào núi Đồng-Bò nơi có Thác Nước-Đỗ quanh năm trắng xóa ở lưng chừng vách núi , Ai đi trên quốc lộ 1 đều thấy rõ .Hiện-tượng này cứ vương vấn mãi trong đầu tôi khó quên.

    Trở lại với cảnh-trí Nhatrang , Biễn NhaTrang  để lại nhiều nhạc-phẩm nổi tiếng của Minh-Kỳ , của Phạm-Duy " NhaTrang ngày về , của Lam-Phương " Biễn tình : còn sống mãi trong lòng người dân cả nước

Nha Trang ngày về,

mình tôi trên bãi khuya
Tôi đi vào thương nhớ,
Tôi đi tìm cơn gió
Tôi xây lại mộng mơ năm nào
Bờ biển sâu, hai đứa tôi gần nhau....
Tôi thường đạp xe cùng bạn bè sau giờ học buổi chiều trên dại-lộ Duy-Tân .Con đường chạy dọc theo bờ biển đến cả chục cây số , xa xa nhìn về phương bắc , đèo rù-rì một dãy núi đâm ngang của nhánh Trường-sơn .Trên đỉnh núi ở độ cao cả nghìn thước, một tượng đá hình người lính trong thế thao-diễn nghỉ, trắng xóa trên nền trời xanh ,bên dưới chân núi là trườngHạ sì-quan Đồng-Đế ,một quân trường khét tiến:Thao-trường đổ mồ hôi ,chiến-trường bớt đổ máu  .Những đêm trăng sáng,từ bải biển nhìn lên nhánh núi này ta có ấn-tượng như hình một thiếu-nử nằm dài tóc xỏa ra tận biển khơi…các anh tốt-nghiệp quân-trường này chắc khó quên hai câu thơ đây vọng tưởng :

               Tượng đá đầu non thao diễn nghĩ

               Nàng nằm xỏa tóc đợi chờ ai ???

Đại-lộ Duy-Tân sát bờ nước , hàng dừa nghiêng xoải mình ra biển ,sóng vổ, gió rít qua rạng phi-lao điệu ru vi-vu muôn thuở …Đường mộng ngập màu áo trắng của Nử sinh ,tà aó ai thướt tha  bay trong nắng chiều để lộ những đường cong khêu gợi ,làm xao xuyến bao chàng trai vừa xếp bút nghiên theo việc đao cung của hai quân-trường nổi tiếng Hải-quân và Không-quân cũng tọa lạc ở cuối con đường này .Tòa tỉnh-trưởng án ngử ở ngay đầu đường , nổi tiếng là Viện Pasteur ,bác-sỉ Yersin người đã hiến trọn cuộc đời mình cho viện nghiên-cứu này ,xuống chút nửa là nhà hàng Beau Rivage ,những năm trước thập niên 1960 đây là nơi Tổng-Thống Ngô-đình-Diệm trú-ngụ mỗi khi đến Nhatrang-trong những dịp này chánh-quyền địa-phương thường tổ-chức đón chào: dưới biển có những cưộc đua ghe ,trên không máy bay chao-lương trong ánh hỏa châu sáng rực trời. Những năm tháng bình-yên đó  sau này nhớ lại ai cũng thấy tiếc nối  .Cuối con đường này qua con dóc nhỏ là Hải-Học-Viên , một viện Hải-dương-học độc nhất của Đông-Nam-Á .Nơi đây cũng có trường Đại-học Duyên-hải mà đa số là các nàng nử-sinh trong những chiếc áo dài đủ màu sắc ,gió biển của cảng Nhatrang lúc nào cũng đủ mạnh để nâng những tà aó bay trong nắng như những cánh bướm nhởn nhơ trong vườn hoa .Lầu Bảo-Đại xây trên ngọn đồi trông xuống cảng Nhatrang .Từ lâu-đài nhìn xuống vào những buổi chiều khi ánh hoàng-hôn sắp tắt sau núi rừng là bức tranh thủy-mạc thật linh động .Nét chấm phá là những cánh bưồm tranh nhau ra khơi để đi đánh cá đêm ,thấp thoáng hàng đàn nhạn trắng bay lượn là đà trên mặt nước để tìm mồi .Xa xa Hòn-Tre lừng-lững như bức bình-phong chắn gió , những con tàu buôn lớn đang buông neo ống khói tàu vẫn còn thong-thả nhả khói lam… ánh nắng chiều lẩn khuất sau rừng núi Trường-sơn hắt lên đảo Hòn Tre nhửng dải nắng chổ vàng cam của đất ,chổxanh ngắt của rừng lá….

Bên kia là lầu Vọng-nguyệt cái tên nghe thật lãng mạng và tình tứ của thời đại một ông vua trẻ nhiễm văn hóa tây-phương , một vị vua cuối cùng của triều-đại nhà Nguyễn. Tòa lâu đài này bốn mặt là kính để vua và Hoàng-hậu lên đây ngồi ngắm sao trời trong thời-đại hoàng-kim thuở nào.... Đứng trên lầu vọng-nguyệt có thể quan-sát hết trời mây non nước cảnh sắc hữu tình , với những con đường nhỏ hẹp quanh co giửa hàng phượng-vĩ , đến mùa hè hoa nở cả một vùng rực lên màu phương đỏ thắm .Từ lâu đài này. , một con dốc thoai-thoải dẫn xuống mõm đá nhô ra biển ,nơi dành cho vua ngồi câu cá .Nghìn trùng lớp sóng phế hưng biến chổ câu cá của hoàng-triều thành hoang-phế .Chiếc ghế ngồi của vua chỉ còn lại một khung sắt rỉ sét bám đầy vỏ ốc sần sùi .

Trước 1970 đỉnh Hòn Tre là căn cứ RADAR của Mỹ , đêm nhìn lên đỉnh là  cả bầu trời sáng rực ánh đèn phòng-thủ .Căn cứ này được chuyển-giao lại cho HQ/VNCH. Ở độ cao hơn 800 thước giửa biển khơi bốn bề gió lộng , nhìn vào thành-phố Nhatrg , ánh đèn muôn màu về đêm của phố xá tấp nập nhìn qua ống dòm vẫn thấy rõ mọi sinh hoạt từ xe cộ đến người đi .Trên đỉnh này vào những buổi chiều trời trở gió , mây giăng thấp là đà trên mặt đất ,trời thật lạnh có những sợi tơ trời bay quấn-quít theo bước chân ,tôi đã tiếp nhận và điều khiễn căn cứ này - gần hai năm sáng chiều làm đạo cốt tiên ông trên đỉnh núi này.

Tôi  trưởng-thành khi đất nước quặn mình đi vào một khúc rẽ mới của cuộc nội chiến tương tàn .Sau vài năm ở Đại-học ,tôi ra trường làm nghề giáo ở các trường trung-học trong thành-phố Nhatrang ,Cuộc chiến đến thời cao điểm ,tôi được lệnh đông-viên .Quê quán vùng duyên-hải ,trong huyết quản sẳn dòng máu phiêu-lưu mộng hải hồ sông nước ,nên tôi đả gia-nhập vào quân-chủng Hải-Quân . Hai năm lại tiếp tục nghiên bút trong quân trường .Những ngày nghỉ cuối tuần trong bộ quân-phục trắng toát lang-thang trên những hè phố , hay bên em tay trong tay trên bải biển Nha thành .Những lời thì thầm bên tai lẫn với gió và sóng biển rì rào ,chúng tôi dìu nhau đi trên bải cát trắng cho mãi đến khuya ,trên không muôn vì sao lấp lánh ,anh sẽ chỉ cho em ngôi sao nào là đẹp nhất để hướng con tàu ngày mai của chúng mình sẽ hải-hành trên biển đời đầy ngăn cách .Với ý-nghỉ này ,chúng tôi không khỏi thoáng bùi ngùi chạnh lòng ý thức được rằng ,mai kia vì sao đẹp nhất trong đôi mắt người yêu ,rồi đây chắc giăng mờ viễn-ảnh một ngày mai khi tàu rời bến . Chen lẫn trong sóng biển rì-rào ,hay trong nắng ấm reo vui là điệu buồn vang vọng từ tâm tư thầm kín xao-xuyến vì ngăn cách . Đời em sẽ là chuổi ngày dài những chờ mong ,những thương nhớ cả ước nguyện chỉ là giây phút tái-hợp ngất ngây …Bên anh ,tóc em sẽ là dòng sông đêm và mắt em sẽ là vì sao sáng tưởng như dỏi theo đường tàu anh đang vượt ngàn hải-lý…

Người đi nhớ gì giữa đêm kinh kỳ
trời khuya có người mơ bước ai đi
suối đời cùng rừng xanh vạn lý
gió núi mưa tuôn xe đôi vai nặng vì tình non tình nước
ước mơ mai về kể nhau hết chuyện xưa...(Nhạc sĩ Minh-Kỳ).

Cuộc sống đời lính biển rày đây mai đó,trăm bến nước ngàn bến tình khi biển cả ,khi sông hồ..Vào những phong-ba của thời cuộc , từ tết mậu-thân ,mùa hè đỏ lửa ,hiệp-định Ba-lê ,.Sống đời chinh-chiến trên khắp năm vùng duyên-hải ,tôi chẳng còn thì giờ để sống những giây phút quay về với dĩ-vãng mơ mộng, của ký-ức ,với những kỹ-niệm ban đầu của chúng tôi ngày nào ….Cho đến một sáng 30 tháng 4....

     Gần 40 năm xa quê - Ổn định nơi quê hương mới mà lòng không ngui nhớ về quê-hương cũ .Có những lúc tôi cảm thấy bồi-hồi để rồi giật mình thấy rằng mái tóc đã điểm sương .

                     Ta đã làm gì đời ta chưa

                     Ta đã làm gì đời ta xưa ?

 Thi-sỉ Vũ-hoàng-Chương đã nói như thế và không có câu trả lời .Phần tôi sinh ra và lớn lên trong chiến tranh điêu-tàn ,tôi cũng đã đóng góp phần nào trách-nhiệm trong dòng sinh-mệnh của đất nước .Nhìn lại thấy thoáng buồn vì chưa thỏa được chí tang bồng ,nhìn về quê cũ vào những buổi chiều có dịp ra ngắm biển , lòng thấy ngậm ngùi ngâm nga vài câu hát :                                                 

         Rồi một chiều biệt ly Nhatrang ,tôi còn mến yêu quê nhà , đây là đóa hoa muôn đời đầy hương….

Biển Nhatrang ban ngày đã đẹp , ban đêm còn đẹp hơn vào những đêm trời êm biển lặng, bầu trời đầy sao chi chít ,ngoài khơi ánh đèn giăng câu  của vô số ghe thuyền đánh cá nhấp nhô dưới đường chân trời …cho tôi có ấn-tượng ngoài kia cũng là một thành-phố , ánh đèn ngư-phủ là một đại-lộ còn dài hơn cả đại-lộ Duy-Tân trong này . Đêm tôi xuống ghe ở Bải-Dương Đồng-Đế vượt-biển giả-biệt Nha thành, thấy Nhatrang như trôi
vào huyễn-mộng ,nghe sóng vổ mà tiếc thương ,trên chiếc ghe cà trăm mạng sống đang nhìn lại Nhatrang từ ngoài khơi xa ....

Lịch sử ta đã trãi qua hàng mấy ngàn năm ,biết bao triều-đại đã hưng phế . Những người như tôi đã rời xứ ra đi khi trở lại quê nhà ai cũng có những nổi niềm khắc khỏai trước những cảnh đổi thay .

  "...Khi về thăm trường cũ
Ta tóc đã hoa râm
Khi về thăm bạn cũ
Cỏ xanh chỗ anh nằm..."

Mai tôi sẽ rời Nha Trang để về lại Sydney . Còn một đêm này tôi lang thang giữa thành phố biển bên em-Tôi muốn: thở trong bầu không khí mà ngày xưa anh và em từng thở. Tôi muốn: đi lại con đường mà ngày xưa anh và em đã từng đi .Tôi muốn: anh và em cùng nhìn lại bầu trời đầy sao sáng mà ngày xưa bên em anh đã chỉ ngôi sao nào là ánh mắt em... Tôi muốn: ôm trọn con đường Duy Tân dài đã từng chôn kín nhiều kỹ-niêm vui buồn  như anh đã từng ôm bờ vai  nhỏ bé của em thuở nào . Một lần cho một đời người.
Nha Trang ơi, sao cứ như hạt bụi trong mắt tôi ngày về ?                  

              

 

Sydney Đầu mùa Thu 2017

TRẦN-ĐĂNG-ĐỘ -

Học sinh Võ-Tánh từ 1956 -1963

Năm cuối 1962-1963 Đệ Nhất B3

Lời nguyện cầu nửa đêm

    Nhạc sĩ ; ANHTHI